توسط : 
مارجین تریدینگ چیست؟
مارجین تریدینگ (Margin trading) یا معاملات مارجین یکی از روشهای معاملاتی در بازارهای مالی مانند فارکس، ارز دیجیتال و بازار سهام است که در آن معاملهگر با استفاده از اعتبار قرض گرفته شده از کارگزاری، معاملهای با حجم بیشتر از موجودی واقعی حساب خود انجام میدهد. در این نوع معامله، مارجین به عنوان وثیقه نگهداری میشود و معاملهگر در واقع با لوریج وارد معاملات با حجم بالاتری میشود که هم سود و هم زیان آن با نسبت بیشتری به نسبت سرمایه اصلی تغییر میکند.
نحوه محاسبه سود و زیان در معاملات مارجین
فرمول کلی محاسبه سود یا زیان در معاملات مارجین به این صورت است:
سود یا زیان = (قیمت خروج – قیمت ورود) × حجم معامله
نکته: این تغییرات بر پایه کل حجم معامله هستند، نه صرفا مارجین پرداختشده. به همین دلیل، با استفاده از لوریج، سود و زیان نهایی چند برابر سرمایه اولیه میشود.
در صورت استفاده از لوریج، حجم معامله برابر است با:
سرمایه × لوریج
مثال برای متوجه شدن معاملات مارجین
برای مثال اگر معاملهگری با ۱۰۰ دلار مارجین و لوریج ۱:۱۰ وارد موقعیتی شود، در واقع در حال معامله با حجم ۱۰۰۰ دلار است. اگر قیمت دارایی ۵ درصد رشد کند، سود او ۵ درصد از ۱۰۰۰ دلار یعنی ۵۰ دلار خواهد بود؛ در حالیکه تنها ۱۰۰ دلار سرمایهگذاری کرده است.
اهرم در معاملات مارجین چیست؟
اهرم در معاملات مارجین به معنای استفاده از اعتبار فراهمشده توسط پلتفرم معاملاتی برای افزایش حجم معامله، بیشتر از سرمایه واقعی فرد است. مثلا با اهرم 1:10 و سرمایه 100 دلار، معاملهگر قادر به ورود به موقعیتی به ارزش 1000 دلار خواهد بود.
در این حالت، سود و زیان براساس کل حجم معامله محاسبه میشود، نه صرفا سرمایه اولیه. هرچند اهرم میتواند سود را افزایش دهد، اما همزمان ریسک زیان گسترده و کال مارجین نیز بهشدت بالا میرود.
تفاوت معاملات مارجین با معاملات اسپات
در معاملات اسپات معاملهگر با سرمایه واقعی خود دارایی را خرید و فروش میکند و مالکیت آن بلافاصله منتقل میشود. سود و زیان به میزان سرمایه محدود است و خبری از قرض یا اعتبار اضافی نیست. این روش مناسب کسانی است که بهدنبال خرید مستقیم و نگهداری دارایی هستند، همچنین ریسک از دست دادن کل سرمایه بسیار پایینتر است. اما در معاملات مارجین فرد با استفاده از اعتبار قرض گرفته شده وارد معاملهای میشود که فراتر از توان مالی خودش است. سودهای بالا ممکن است، اما در کنار آن خطر کال مارجین و لیکوئید شدن وجود دارد. مالکیت واقعی دارایی اتفاق نمیافتد و هدف کسب سود از نوسانات قیمتی است. این روش برای افراد حرفهای با توان مدیریت ریسک توصیه میشود.
تفاوت معاملات مارجین و فیوچرز
معاملات مارجین و فیوچرز هر دو مبتنی بر استفاده از لوریج هستند، اما ساختار آنها تفاوتهای اساسی دارند. در معاملات مارجین، معاملهگر با استفاده از اعتبار قرضگرفتهشده از کارگزاری وارد معاملات لحظهای خرید یا فروش میشود و تا زمانی که بخواهد، میتواند موقعیت خود را حفظ کند اما به شرط به اینکه سطح مارجین کافی باشد.
معاملات فیوچرز نوعی قرارداد مشتقه هستند که معاملهگر را ملزم به خرید یا فروش یک دارایی مشخص در تاریخی معین و با قیمتی توافقی میکنند. برخلاف مارجین، در فیوچرز تاریخ انقضا وجود دارد و این قراردادها معمولا در بازارهای سازمانیافته یا صرافیهای تخصصی انجام میشوند.
انحلال در معاملات مارجین چیست؟
انحلال یا لیکوئید شدن در معاملات مارجین زمانی رخ میدهد که موجودی حساب معاملهگر به حدی کاهش یابد که دیگر قادر به حفظ موقعیت باز خود نباشد. در این شرایط، پلتفرم معاملاتی بهصورت خودکار تمام یا بخشی از موقعیتها را میبندد تا از منفی شدن موجودی و ضرر بیشتر جلوگیری کند.
ایا معاملات مارجین حرام است؟
از دیدگاه بسیاری از فقهای اسلامی، اگر در فرآیند معاملات مارجین، قرض همراه با بهره (ربا) وجود داشته باشد یا معامله بر پایه غرر و ابهام شدید انجام شود، این نوع معامله شرعا حرام تلقی میشود. در اغلب پلتفرمهای بینالمللی، معاملات مارجین شامل بهره شبانه (Swap) یا کارمزدهای خاصی هستند که در قالب وام ربوی تعریف میشوند. همین موضوع موجب شده است که این معاملات، در صورت نبود قرارداد اسلامی (مانند حساب اسلامی بدون بهره)، از منظر فقهی دچار اشکال باشند.
برخی بروکرها حسابهایی با نام حساب اسلامی دارند که در آنها بهره حذف شده و ساختار حساب با معیارهای خاص شرعی تنظیم شده است. در این صورت که معامله بر پایه قمار یا ضرر یکطرفه نیز نباشد، برخی علما آن را جایز میدانند.
آنچه که از مقاله معاملات مارجین آموختیم:
مارجین تریدینگ یکی از شیوههای معاملاتی است که در آن معاملهگر با استفاده از سرمایه قرضگرفتهشده از کارگزاری، وارد معاملاتی فراتر از موجودی واقعی خود میشود و با لوریج سود و زیان بزرگتری را تجربه میکند. در این مقاله با ساختار معاملات مارجین، نحوه محاسبه سود و زیان، تفاوت آن با اسپات و فیوچرز، مفهوم انحلال، نقش اهرم و حتی دیدگاههای فقهی درباره حلال یا حرام بودن آن آشنا شدیم. مارجین تریدینگ در عین ایجاد فرصت، دارای ریسکهایی است که تنها با درک دقیق مفاهیم و مدیریت محتاطانه قابل کنترل خواهند بود.
